Nói lắp là gì và nguyên nhân của bệnh

Tật nói lắp cũng khiến người bệnh phải chịu dựng rất nhiều, nhưng những phương pháp đang dùng để trị liệu bệnh này thì không có tác dụng nhiều, hoặc có chăng thì cũng lả rất hạn chế.

Nói lắp là gì?

Nói lắp còn được gọi là stammering: là một rối loạn liên quan đến việc lặp đi lặp lại lời nói, kéo dài một từ, âm tiết hoặc cụm từ, hoặc dừng lại trong khi trình bày và không có âm thanh cho âm tiết nhất định.

Mệt mỏi căng thẳng, và hứng thú có thể nói lắp nặng hơn. Nói lắp thường giảm khi thư giãn.

Nói lắp phổ biến ở trẻ em khi đang học nói. Hầu hết trẻ em lớn lên nói lắp sẽ tự cải thiện. Đối với trẻ em nói lắp liên tục, điều trị thường xuyên có thể giúp giảm nói lắp.

Biểu hiện của nói lắp

  • Khó khăn bắt đầu một từ, câu hoặc cụm từ.
  • Sự lặp lại của một âm tiết, âm thanh hoặc từ.
  • Những khó khăn khi phát biểu của nói lắp có thể được kèm theo:
    • Nhanh chóng nhấp nháy mắt.
    • Những chấn động của môi hay hàm.
    • Căng thẳng, đau thắt hoặc chuyển động của mặt hoặc cơ thể.
  • Nhiều trẻ em nói lắp khi đang học nói chuyện, phổ biến trẻ em trong độ tuổi từ 2 đến 5 nói lắp. Đối với hầu hết, nói lắp sẽ tự cải thiện.

Khi nào nên gặp bác sĩ?

  • Nói lắp kéo dài hơn sáu tháng
  • Trở nên thường xuyên hơn
  • Xuất hiện cùng với căng thẳng trên khuôn mặt hoặc bực tức
  • Xảy ra với các chuyển động trên khuôn mặt hay cơ thể
  • Ảnh hưởng đến học tập hay các tương tác xã hội
  • Các vấn đề tình cảm, chẳng hạn như nỗi sợ hãi hay né tránh các tình huống nói chuyện
  • Tiếp tục nói lắp vượt quá 5 tuổi hoặc lần đầu tiên trở nên đáng chú ý trong độ tuổi đi học, khi bắt đầu đọc

Nguyên nhân nói lắp

Không có chính xác nguyên nhân nào gây ra nói lắp, nhưng yếu tố có thể gây ra nói lắp bao gồm:

  • Di truyền học: Thực tế nói lắp có xu hướng gia đình, cho thấy có thể có một cơ sở di truyền gây ra.
  • Phát triển ngôn ngữ. Nói lắp ảnh hưởng đến nhiều trẻ khi học nói (nói lắp phát triển). Trẻ em có thể nói lắp khi lời nói và khả năng ngôn ngữ không phát triển đủ để theo kịp với những gì muốn nói. Hầu hết trẻ em đang phát triển, thường trong vòng bốn năm.
  • Tín hiệu khó khăn: Nói lắp có thể xảy ra bởi vì các tín hiệu từ não và các dây thần kinh và cơ kiểm soát lời nói không làm việc đúng cách (nói lắp thần kinh). Đây là loại nói lắp có thể xảy ra ở trẻ em, nhưng nó cũng có thể ảnh hưởng đến những người đã có chấn thương não hoặc đột quỵ khác. Hiếm khi, nói lắp thần kinh có thể là kết quả của những bất thường về cấu trúc (tổn thương) trong khu vực nói của não.
  • Nói lắp thường bị nặng hơn khi đang căng thẳng kích thích, mệt mỏi hoặc khi bạn cảm thấy tự ý thức, vội vã hoặc bị áp lực. Phát biểu trước một nhóm hoặc nói chuyện trên điện thoại có thể đặc biệt khó khăn.

Mặc dù không rõ ràng lý do tại sao, hầu hết những người nói lắp có thể nói mà không nói lắp khi họ nói chuyện với chính mình và khi họ hát hoặc nói chuyện hòa hợp với người khác.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ nói lắp:

  • Lịch sử gia đình: Nói lắp có xu hướng gia đình. Các nhà khoa học chưa xác định được gen cụ thể liên quan đến nói lắp, mặc dù nghiên cứu vẫn đang tiếp diễn.
  • Giới tính: Nam hay gặp nói lắp hơn nữ.

Biến chứng của nói lắp

Nói lắp gây ra khó khăn trong giao tiếp xã hội, chẳng hạn như sợ nói trước công chúng, hoặc trong trường hợp nói lắp trầm trọng, tránh nói hoàn toàn.

Phương pháp chẩn đoán nói lắp
Để đánh giá nói lắp, bác sĩ âm ngữ sẽ đặt câu hỏi về lịch sử sức khỏe, kể cả khi bắt đầu nói lắp và khi nói lắp thường xuyên nhất.

Biện pháp điều trị nói lắp

Không có phương thức chữa cụ thể cho nói lắp. Hầu hết trẻ em lớn lên tự cải thiện nói lắp, và không cần thiết điều trị nói lắp. Nếu nói lắp kéo dài hơn sáu tháng hoặc hơn 5 tuổi thì mới cần đến can thiệp và điều trị hữu ích có thể giúp giảm nói lắp.

  • Tham gia của phụ huynh: Là cha mẹ, có thể giúp đỡ bằng cách không thu hút sự chú ý đến nói lắp và cung cấp một bầu không khí thoải mái bình tĩnh ở nhà, cảm thấy thoải mái tự do nói. Cố gắng không để nhấn mạnh hoặc dừng lại ở vấn đề này
  • Một phương pháp điều trị phổ biến, thường có hiệu quả cho nói lắp ở mẫu giáo, bao gồm phụ huynh tham gia là làm chậm lại những lời nói để nói lưu loát.
  • Kiểm soát sự lưu loát; Loại liệu pháp lời nói không chỉ đòi hỏi làm chậm phát biểu, mà còn dạy hoặc tự giám sát nói lắp của mình. Mặc dù trẻ em thường nói chuyện rất từ từ và khi bắt đầu loại trị liệu lời nói, qua thời gian, làm việc với sự giúp đỡ của một chuyên gia trị liệu ngôn luận.
  • Thiết bị điện tử: Một số loại thiết bị điện tử có sẵn để giúp những người nói lắp.

Giúp hạn chế nói lắp:

  • Chăm chú lắng nghe và duy trì ánh mắt tự nhiên khi nói chuyện. Người đối diện nên chờ để nghe hết từ mà người nói lắp muốn nói, không nên nói chen vào khi người nói lắp chưa bật ra hết từ hoặc câu. Dành thời gian khi có thể để nói chuyện mà không bị xao lãng. Bữa ăn có thể là một cơ hội tốt cho cuộc hội thoại chậm dãi.
    Nói chậm, một cách thong thả. Mọi người trong gia đình nên biết lắng nghe và thay phiên nhau nói chuyện, bình tĩnh, tạo một không khí thoải mái trong nhà.
  • Tránh khi có thể làm tăng những cảm xúc, nói lắp sẽ tồi tệ hơn
  • Nhấn mạnh các từ lặp lại hoặc nói lại khi nói lắp.
  • Khuyến khích nói chuyện trước một nhóm người
  • Khuyên suy nghĩ trước khi nói.
  • Đừng trừng phạt trẻ em khi nói lắp. Thay vào đó, hỗ trợ và cố gắng không để thu hút sự chú ý đến nói lắp