Vi khuẩn Gram âm là gì? Vi khuẩn Gram dương là gì?

Vi khuẩn Gram âm là một nhóm các loại vi khuẩn không giữ được tinh thể tím khi cho phản ứng với hoá chất thử nghiệm theo tiêu chuẩn nhuộm Gram. Tiêu chuẩn này được dùng để phân chia vi khuẩn làm hai loại Gram âm và Gram dương – dựa theo khác biệt của vỏ tế bào.

Gram (viết tắt G) là tên của nhà vi khuẩn học người Đan Mạch.Ông này đã dùng thuóc nhuộm để nhuộm màu và phân biệt hai nhóm vi khuẩn có cấu tạo khác nhau ( Chủ yếu là khác nhau ở thành tế bào) Ở vi khuẩn G(+) sau khi nhuộm màu soi trên kính hiển vi chúng bắt màu tím – xanh, còn G(-) bắt màu hồng. Đây là phương pháp nhuộm màu phổ biến đến nay vẫn còn được sử dụng. Để nhớ ơn đến Christian Gram nên người ta đặt tên của phương pháp nhuộm màu này là nhuộm Gram.

Phương pháp nhuộm màu bản chất dựa trên sự thành lập vách tế bào peptidoglycan, mà từ sự khác nhau vách này dẫn đến tác dụng của vi khuẩn gram + và – khác nhau hoàn toàn.

  • Gram +: có khoảng 40 lớp peptydoglycan, nên khi đã bắt màu phẩm nhuộm thì bám rất chặt và bền vững.
  • Gram -: có 1 hoặc 2 lớp peptydoglycan, do số lớp vách tế bào ít nên dễ bị tẩy khi nhuộm màu.

Vi khuẩn Gram dương có thành tế bào dầy, dạng lưới cấu tạo bởi peptidoglycan, chất này có khả năng giữ phức hợp tím tinh thể-iot

Thành tế bào peptidoglycan của các vi khuẩn Gram âm thì mỏng hơn và thường có thêm lớp màng lipopolysaccharide (LPS) bên ngoài

Cách nhuộm màu và phân biệt:

  • Phủ tím gentian lên phết vi trùng
  • Rửa bỏ phẩm nhuộm thừa
  • Rhủ Lugol lên phết vi trùng
  • Rửa bằng alcol 95 (lưu ý: do vách tế bào gram – ít nên dễ dàng bị tẩy trắng, mất màu phẩm nhuộm tím)
  • Phủ đỏ Safranin lên phết vi khuẩn (do VK gram + có vách quá dày, đã thấm tím gentian rồi, nên ko thấm nổi đỏ nữa, đại khái thế, cơ chế cụ thể tôi cũng ko rõ ắm)
  • Rủa nước để loại bỏ phẩm thừa
  • Thấm khô lamel.

Kết quả: gram + : màu tím – xanh; gram -: màu hòng đỏ.

TB/40X tức là độ phóng đại của vật kính là 40 lần. Ở đây chưa tính độ phóng đại của thị kính (thường là 10X) vậy tính ra thì độ phóng đại của mẫu là 40×10 = 400 lần.

Thành tế bào vi khuẩn Gram âm có cấu trúc:

  • Peptidoglycan là thành phần thứ yếu, ko chứa axit teicoic
  • Màng ngoài cấu trúc: protein và lớp đôi photpholipit có khảm protein đặc biệt -> bảo vệ vi khuẩn chống sự thấm yếu tố hóa học bên ngoài, ngăn chặn sự xâm nhập của lizozim
  • Khoảng không gian chứa độc tố, các enzim -> phá hủy kháng sinh trước khi tác động lên màng sinh chất
  • Cấu trúc nhiều lớp -> bảo vệ
  • do cấu tao các lớp màng nên tiên mao của gram (+) thì gốc có 2 vòng khuyên còn vi khuẩn gram (-) gốc có 4 vòng khuyên
  • Về axitamin gram(+) có 3 đến 4 loại còn gram (-) có 17 đến 8 loại
  • Tỉ lệ ARN:ADN ở gram (+) là 8:1 còn gram (-) là 1:1
  • Gram (+) không có khoang chu chất còn gram (-) có khoang chu chất
  • Đầu tiên người ta nhỏ thuốc tím tinh thể (Crystal Violet) thì G+ không có lớp vỏ nhầy bảo vệ nên có màu tím ,G- thì có nên không bắt màu thuốc tím
  • Sau đó rửa bằng dd cồn cho trôi lớp vỏ nhầy đi
  • Nhỏ dd Fushin thi vi khuẩn G+ có thành tế bào dày hơn nên có màu tim tím đo đỏ ,còn G- có thành tế bào mỏng hơn nên bắt màu đỏ của dd thuốc nhuộm

Trong khi vi khuẩn Gram dương giữ sắc xanh sau khi rửa qua rượu, vi khuẩn gram âm thì không – và hóa sắc đỏ hay hồng. Do vi khuẩn gram dương có vỏ ngoài (màng tế bào) dày hơn nên sau khi nhuộm xanh metylen và để trong 1 phút, xanh metylen sẽ ngấm vào sâu trong lớp màng tế bào do đó khi rửa qua rượu vẫn giữ được sắc xanh của xanh metylen. Đây là tiêu chuẩn để so sánh, đánh giá độ dày mỏng lớp vách tế bào của vi khuẩn.