Vitamin B12 là gì?

Vitamin B12 (cobalamin) có trong các loại thực vật cao cấp hầu như không có vitamin B12. Trong cơ thể động vật, vitamin B12 được tổng hợp bởi hệ vi khuẩn đường ruột, sau đó được hấp thu. Vitamin B12 dễ tan trong nước và cồn, ổn định về nhiệt độ, nhưng không ổn định trong môi trường acid mạnh, kiềm mạnh và bị chiếu sáng, dễ bị phân hủy khi chịu tác dụng của các kim loại nặng, các chất oxy hoá mạnh hoặc chịu tác dụng của các chất khử, nhưng khi làm nóng cao áp (120oC) trong thời gian ngắn thì sự phân hủy không rõ ràng.

Vitamin B12

Vitamin B12 trong thức ăn khi vào cơ thể dưới tác dụng của acid gastric và các enzyme trong ruột, sẽ được phân ly từ trong các liên kết polypeptide và kết hợp với các chất trong dạ dày (một loại glucoprotein) để hình thành nên hợp chất dimer chuyển đến ruột hồi thì được hấp thu. Tỷ lệ hấp thu ở tình trạng cơ thể bình thường là khoảng 30 – 70%, trong đó sự khuếch tán giản đơn chỉ là 1 – 3%. Vì vậy khi chức năng dạ dày khác thường thì vitamin B12 hầu như không thể hấp thu.

Thiếu sắt và vitamin B6 cũng làm giảm tỷ lệ hấp thu vitamin B12. Vitamin B12 chủ yếu có từ thịt trai, ốc, cám gia cầm và trứng các loại, hàm lượng trong gan phong phú, hàm lượng trong sữa tương đối thấp. Trong các thức ăn từ thực vật như cây hạt cốc, rau xanh, hoa quả.. hầu như không chứa vitamin B12, nhưng vi sinh vật sống ký sinh ở nốt sần rễ đậu các loại lại có thể tạo ra vitamin B12, các chế phẩm từ đậu lên men có hàm lượng vitamin B12 rất cao. Hàm lượng vitamin B12 trong một số thực phẩm động vật như sau: (tính theo g/100g trọng lượng tươi)

Thịt bò 2 – 8, gan bò 30 – 130, thịt heo 0,1 – 5, Sữa bò 0,2 – 0,6, lòng đỏ trứng 1,2.

Vai trò chính của cobalamin có thể được tóm tắt như sau:

Sinh tổng hợp purin: vitamin B12 giữ vai trò quan trọng trong cấu tạo và tổng hợp acid nucleic.

Tổng hợp và vận chuyển các nhóm methyl: vitamin B12 tăng sinh tổng hợp methyl từ tiền thân của nó như: α-carbon của glycin và β-carbon của serine.

Vitamin B12 còn ảnh hưởng tới chuyển hoá lipid và glucid, cụ thể là kích thích hoạt tính coenzyme A và tham gia vào quá trình chuyển hoá glucid thành lipid.

Sự thiếu cobalamin dẫn đến những bệnh thuộc về dinh dưỡng gọi là bệnh thiếu máu ác tính, là bệnh rất hiếm gặp, nguyên nhân của bệnh là do thiếu chất mucoprotein cần thiết cho sự hấp thu cobalamin. Sự thiếu hụt cobalamin còn kèm theo sự thiếu hụt các vitamin khác.